Trên thân mỗi cây taro hay mũi khoan đều có một dãy ký hiệu khắc nhỏ. Với người mới, chúng trông rối rắm, nhưng thực ra mỗi ký hiệu cho biết một thông tin quan trọng: dụng cụ cỡ nào, làm bằng gì, tạo ren loại nào. Đọc đúng dãy ký hiệu này giúp bạn chọn và dùng dụng cụ chính xác, tránh nhầm bước ren hay sai đường kính. Bài viết này giải nghĩa các ký hiệu thường gặp nhất.
Đọc theo nhóm ý nghĩa, không theo vị trí
Trước hết cần lưu ý: mỗi hãng khắc ký hiệu theo thứ tự và cách trình bày riêng, không có một chuẩn vị trí chung. Vì vậy nên đọc theo nhóm ý nghĩa, nhận ra từng phần là gì, thay vì học thuộc vị trí. Các nhóm thông tin thường gặp là kích thước, vật liệu dao, lớp phủ, cấp dung sai và tiêu chuẩn.
Ký hiệu trên thân taro
Với taro, thông tin quan trọng nhất là loại ren nó tạo ra. Lấy ví dụ dãy ký hiệu M8 × 1.25 HSS-E 6H.
- M8 × 1.25: ren hệ mét, đường kính danh nghĩa 8mm, bước ren 1.25mm. Chữ M là hệ mét, số sau M là đường kính, số sau dấu nhân là bước ren tính bằng milimet.
- HSS-E: vật liệu dao, ở đây là thép gió có cobalt. Có thể gặp HSS, HSS-E, hoặc ký hiệu có chữ Co, đây là thông tin về dao chứ không phải vật liệu gia công.
- 6H: cấp dung sai của ren trong theo hệ mét, cho biết ren rộng hẹp thế nào. 6H là cấp phổ biến, 6G rộng hơn một chút.
Nếu taro chỉ ghi M8 mà không có bước ren, thường hiểu là bước tiêu chuẩn của M8. Khi là ren bước nhỏ, bước sẽ được ghi rõ với giá trị nhỏ hơn, ví dụ M8 × 1.0. Ngoài ra có thể có ký hiệu chỉ loại taro như taro thẳng hay taro xoắn, và tên hãng.
Chú ý bước ren: phần dễ nhầm nhất là bước ren. Cùng đường kính M8 nhưng bước 1.25 và bước 1.0 là hai loại ren khác nhau, không lắp lẫn được. Luôn kiểm tra cả đường kính lẫn bước ren trước khi dùng.
Ký hiệu trên thân mũi khoan
Với mũi khoan, thông tin quan trọng nhất là đường kính. Lấy ví dụ dãy Ø6.8 HSS TiN 135°.
- Ø6.8: đường kính mũi khoan 6.8mm. Ký hiệu Ø nghĩa là đường kính; nhiều mũi chỉ khắc con số milimet mà không có ký hiệu Ø.
- HSS: vật liệu dao, ở đây là thép gió thường. Có thể gặp HSS, HSS-E hoặc carbide.
- TiN: lớp phủ, ở đây là titan nitrit màu vàng. Có thể gặp TiN, TiCN, TiAlN, mỗi loại phù hợp vật liệu và điều kiện khác nhau.
- 135°: góc mũi khoan, tức góc ở đầu mũi. Góc phổ biến là 118° và 135°, ảnh hưởng tới cách mũi ăn vào vật liệu.
Đường kính 6.8mm trong ví dụ này là một cỡ quen thuộc, vì đó là đường kính lỗ mồi tiêu chuẩn để taro ren M8. Đây là lý do đọc đúng đường kính rất quan trọng khi khoan lỗ trước taro.
Bảng tra nhanh các ký hiệu thường gặp
Bảng dưới tổng hợp ý nghĩa các ký hiệu hay gặp trên thân dụng cụ để tham khảo nhanh.
| Ký hiệu | Ý nghĩa | Ghi chú |
|---|---|---|
| M8, M10... | Ren hệ mét, đường kính danh nghĩa | Số sau M là đường kính (mm) |
| × 1.25, × 1.0 | Bước ren (mm) | Không ghi thì hiểu là bước tiêu chuẩn |
| Ø hoặc số mm | Đường kính mũi khoan | Ví dụ Ø6.8 là 6.8mm |
| HSS | Thép gió thường | Vật liệu dao |
| HSS-E, Co | Thép gió có cobalt | Chịu nhiệt, mài mòn tốt hơn |
| TiN, TiCN, TiAlN | Lớp phủ dao | Chống mài mòn, chịu nhiệt |
| 6H, 6G | Cấp dung sai ren trong | 6H phổ biến, 6G rộng hơn |
| 118°, 135° | Góc mũi khoan | Ảnh hưởng cách mũi ăn vật liệu |
Vì sao nên đọc kỹ trước khi dùng
Dãy ký hiệu không phải để trang trí. Đọc nhầm dẫn tới những lỗi tốn kém:
- Sai bước ren: dùng taro M8 × 1.0 cho ren cần M8 × 1.25, ren tạo ra không lắp được với bu lông.
- Sai đường kính lỗ mồi: khoan sai cỡ trước khi taro làm ren hỏng hoặc gãy taro.
- Sai vật liệu dao: dùng dao không hợp vật liệu gia công làm mòn nhanh hoặc mẻ.
- Nhầm lớp phủ: chọn lớp phủ không hợp làm giảm tuổi thọ dao.
Đọc đúng ký hiệu là bước đầu tiên và rẻ nhất để dùng dụng cụ hiệu quả. Chi tiết về cách chọn vật liệu dao, lớp phủ và tra bước ren được trình bày trong các bài viết liên quan bên dưới.
Câu hỏi thường gặp
Ký hiệu M8 x 1.25 trên thân taro nghĩa là gì?
Trên thân mũi khoan các con số và chữ có ý nghĩa gì?
HSS và HSS-E trên thân dao khác nhau thế nào?
Cấp dung sai ren 6H, 6G trên taro là gì?
Vì sao nên đọc kỹ ký hiệu trước khi dùng dụng cụ?
Cần tư vấn chọn đúng mũi khoan, taro?
Đội ngũ kỹ thuật Yutaka giúp bạn đọc ký hiệu, chọn đúng mũi khoan và taro chính hãng Nachi, OSG, Yamawa theo ren, vật liệu và yêu cầu gia công, tránh nhầm bước ren hay sai cỡ.