Đầu kẹp mũi khoan: mâm cặp và đầu kẹp ER

Cách kẹp dụng cụ ảnh hưởng trực tiếp tới độ đảo, độ chính xác và tuổi thọ dao, nhưng thường bị bỏ qua khi chọn dụng cụ. Hai kiểu đầu kẹp phổ biến nhất là mâm cặp và đầu kẹp ER, mỗi loại có điểm mạnh riêng. Chọn đúng loại giúp lỗ đẹp hơn và dao bền hơn. Bài viết này so sánh hai loại và chỉ ra khi nào nên dùng loại nào.

Mâm cặp: đa dụng và tiện

Mâm cặp, còn gọi là đầu kẹp khoan, dùng ba chấu khép lại để kẹp thân dụng cụ. Ưu điểm lớn nhất là tính đa dụng: một mâm cặp kẹp được cả một dải đường kính, nên đổi cỡ mũi khoan rất nhanh và tiện, không cần thay đầu kẹp.

• Đa dụng: kẹp được nhiều cỡ dụng cụ trong một dải rộng bằng một đầu.
• Thay dao nhanh: chỉ cần nới và siết chấu, tiện cho công việc đổi cỡ liên tục.
• Quen thuộc, dễ dùng: phổ biến trên nhiều loại máy khoan.

Nhược điểm là ba chấu kẹp không cho độ đồng tâm cao bằng collet, nên độ đảo lớn hơn, và lực kẹp yếu hơn. Vì vậy mâm cặp chủ yếu dùng để khoan, không nên dùng để kẹp dao phay.

Đầu kẹp ER: chính xác và chắc

Đầu kẹp ER dùng một ống collet đặt trong thân đầu kẹp; khi siết đai ốc, collet bóp đều quanh thân dụng cụ. Nhờ kẹp đều quanh chu vi và thân đầu kẹp liền khối, đầu kẹp ER cho độ đảo thấp và lực kẹp tốt.

• Độ đảo thấp: collet bóp đều giữ dụng cụ đồng tâm tốt, chất lượng lỗ cao hơn.
• Lực kẹp tốt, cứng vững: giữ dụng cụ chắc, ít rung, đưa dao gần trục hơn nên cứng.
• Đa năng thao tác: dùng được cho khoan chính xác, phay, taro và doa.
• Dải cỡ rộng: có nhiều cỡ collet cho nhiều đường kính cán dụng cụ.

Đổi lại, mỗi cỡ collet chỉ kẹp tốt một dải đường kính hẹp quanh cỡ danh nghĩa, nên để kẹp nhiều cỡ dụng cụ khác nhau cần cả một bộ collet. Việc thay dao cũng chậm hơn mâm cặp vì phải chọn đúng collet.

Bảng so sánh nhanh

Không nên chồng nhiều tầng kẹp

Một lỗi thường gặp là muốn tận dụng cả hai bằng cách lắp mâm cặp lên trục rồi cắm thêm đầu kẹp khác vào. Cách này làm hại độ chính xác, vì mỗi phần tử kẹp thêm vào đều là một nguồn độ đảo.

Khi ghép nhiều tầng kẹp, sai số độ đảo của từng tầng cộng dồn lại, làm dụng cụ quay lệch nhiều hơn hẳn. Nguyên tắc là càng ít tầng kẹp trung gian thì độ đảo càng thấp. Đầu kẹp ER nên lắp thẳng lên trục chính, không qua mâm cặp.

Chọn loại nào cho công việc

Không có loại nào tốt hơn tuyệt đối, chỉ có loại hợp hơn với từng việc.

• Chọn mâm cặp: khi khoan thông thường, làm việc lẻ, cần đổi nhiều cỡ nhanh và không yêu cầu độ chính xác cao.
• Chọn đầu kẹp ER: khi cần độ chính xác, độ đảo thấp và lực kẹp chắc, cho khoan chính xác, phay, taro, doa và làm số lượng.
• Gia công rất nặng hoặc tốc độ rất cao: cân nhắc đầu kẹp phay cơ khí hoặc thủy lực để đủ lực kẹp và giảm rung.

Vì đầu kẹp ảnh hưởng trực tiếp tới độ đảo, chọn đầu kẹp phù hợp là một phần của việc kiểm soát độ đảo và giữ tuổi thọ dụng cụ. Cách độ đảo ảnh hưởng dụng cụ và cách giữ lỗ khoan chính xác được trình bày trong các bài viết liên quan bên dưới.