Taro chưa gãy, vẫn quay được, nhưng ren cắt ra bỗng bị rách xước, có vệt sọc dọc. Rất có thể một răng của taro đã bị mẻ. Đây là hỏng hóc nhẹ hơn gãy, nhưng nếu bỏ qua thì nó thường là bước đầu dẫn thẳng tới gãy.
Nhận biết taro bị mẻ răng
Mẻ răng khó thấy hơn gãy vì taro vẫn chạy, nhưng nó để lại dấu vết:
- Ren cắt ra bị rách, xước, có sọc dọc. Răng mẻ để lại vệt trên thành ren ở mỗi vòng quay, nên ren không nhẵn đều mà có đường xước chạy dọc.
- Taro quay giật cục tại một vị trí lặp lại. Mỗi khi răng mẻ đi qua vùng cắt, lực thay đổi, tạo cảm giác vấp nhẹ theo chu kỳ.
- Có tiếng lạ lặp lại theo vòng quay. Không phải tiếng rít đều mà là tiếng cạ hoặc gằn xuất hiện đúng một điểm mỗi vòng.
Cách chắc chắn nhất là tháo taro ra, soi các lưỡi cắt và răng ren dưới ánh sáng tốt để tìm chỗ sứt. Vết mẻ thường nhỏ, nằm ở phần côn đầu taro nơi chịu tải cắt nhiều nhất.
Vì sao taro bị mẻ răng
Điểm chung của mọi nguyên nhân là có một tải trọng va đập tập trung lên một răng, thay vì lực cắt trải đều. Dưới đây là các nguyên nhân theo thứ tự hay gặp.
| Nguyên nhân | Vì sao gây mẻ răng |
|---|---|
| Phoi cứng kẹt giữa lưỡi và ren | Mảnh phoi cứng chèn vào khe cắt tạo cú va đập cục bộ làm sứt răng — nguyên nhân phổ biến nhất, hay gặp ở lỗ sâu và lỗ bít |
| Đảo chiều đột ngột khi còn phoi | Phoi trong rãnh bị ép ngược vào lưng răng khi đảo gấp, gây va đập |
| Gặp điểm cứng, vảy đúc trong vật liệu | Vùng cứng bất thường tạo lực xung kích lên răng đang cắt qua nó |
| Vào taro giật cục, thiếu dứt khoát | Lực không đều, răng bị va vào vật liệu thay vì cắt trơn |
| Taro quá giòn so với vật liệu | Taro carbide rất cứng nhưng giòn, dễ mẻ khi máy rung hoặc taro tay |
| Chạm đáy lỗ bít | Răng đầu côn va vào đáy lỗ khi taro tới hết chiều sâu |
Cách phòng tránh mẻ răng
- Nhấp phoi khi taro lỗ sâu và lỗ bít. Taro tới một đoạn thì xoay ngược để bẻ và nhả phoi ra, không taro một mạch tới đáy. Đây là biện pháp trị nguyên nhân số một. Xem thêm taro lỗ mù và lỗ thông khác nhau thế nào.
- Cấp đủ dung dịch cắt. Dung dịch giúp phoi trôi ra dễ, giảm ma sát và giảm nhiệt, nhờ đó phoi ít bám và ít kẹt. Xem chọn dung dịch bôi trơn khi taro.
- Chọn đúng kiểu rãnh taro theo lỗ. Rãnh xoắn cuốn phoi ngược lên cho lỗ bít; rãnh thẳng đẩy phoi xuống cho lỗ thông. Chọn đúng thì phoi thoát theo hướng nó cần đi, không dồn lại. Xem phân biệt taro xoắn và taro thẳng.
- Đảo chiều dứt khoát nhưng không giật. Chỉ đảo để bẻ phoi theo nhịp nhỏ, tránh đảo qua lại quá mạnh khi rãnh còn đầy phoi.
- Chọn nền taro hợp điều kiện làm việc. Nếu máy rung hoặc taro tay, chọn taro nền thép gió dẻo hơn để chịu va đập, đừng ham độ cứng của carbide vì nó giòn. Xem vật liệu chế tạo taro.
- Với lỗ bít, chừa chiều sâu. Đánh dấu chiều sâu taro tối đa để răng đầu côn không va vào đáy lỗ.
Taro đã mẻ răng còn dùng được không?
Với mối ren cần chất lượng thì không nên dùng tiếp. Răng đã mẻ để lại vết xước trên ren và làm các răng còn lại chịu tải nặng hơn, dễ mẻ thêm rồi gãy — có khi gãy ngay trong lỗ đang làm dở, biến việc dễ thành việc khó, xem cách lấy taro gãy ra khỏi lỗ.
Cân nhắc theo giá trị taro: taro nhỏ và rẻ thì thay luôn cho chắc. Taro lớn, đắt có thể mài phục hồi nếu vết mẻ nhỏ và nằm ở phần mài lại được, nhưng cần thợ mài có kinh nghiệm để giữ đúng biên dạng ren và góc cắt. Nếu không chắc, thay mới vẫn an toàn hơn là làm hỏng cả lô phôi.
Taro hay mẻ răng, mau hỏng khi gia công?
Mẻ răng lặp lại thường do chọn sai loại taro cho vật liệu hoặc kiểm soát phoi chưa tốt. Đội ngũ kỹ thuật Yutaka giúp bạn chọn đúng taro chính hãng Nachi, OSG, Yamawa theo vật liệu và loại lỗ, tư vấn chế độ cắt và dung dịch để taro bền, ít mẻ, ít gãy.