Dung dịch bôi trơn khi taro: chọn dầu cắt gọt theo vật liệu

Cùng một cây taro, cùng một chế độ cắt, nhưng chọn sai dung dịch bôi trơn là ren xấu, taro mòn nhanh và dễ gãy giữa lỗ. Bôi trơn kém là một trong những nguyên nhân gãy taro hàng đầu, nhất là với inox. Bài viết này giúp bạn hiểu vai trò của dầu cắt gọt khi taro và chọn đúng loại theo từng vật liệu.

Khác với khoan hay phay, taro chịu tải cắt trên toàn bộ chiều dài ren cùng một lúc, ma sát và nhiệt sinh ra rất lớn. Dung dịch bôi trơn không chỉ để cho mát, mà quyết định trực tiếp tuổi thọ taro, độ nhẵn của ren và khả năng thoát phoi. Chọn đúng dầu cắt gọt là một phần của việc gia công ren đúng cách.

Dung dịch bôi trơn khi taro làm những việc gì

Trước khi chọn loại dầu, cần hiểu dầu cắt gọt đảm nhiệm những vai trò nào trong quá trình taro. Mỗi vai trò ứng với một tiêu chí khi chọn:

• Giảm ma sát: tạo màng dầu giữa lưỡi taro và thành ren, giảm lực cần để xoay taro và giảm mô men xoắn, nhờ đó giảm nguy cơ gãy.
• Hạ nhiệt: mang nhiệt ra khỏi vùng cắt, tránh cho lưỡi taro bị quá nhiệt làm mất độ cứng và mòn nhanh.
• Chống dính phoi: ngăn vật liệu bám dính lên lưỡi cắt, hiện tượng đặc biệt hay xảy ra với nhôm và inox.
• Thoát phoi và làm sạch: cuốn phoi ra khỏi rãnh taro và khỏi lỗ, tránh kẹt phoi gây gãy trong lỗ mù.
• Chống gỉ: bảo vệ bề mặt chi tiết và dụng cụ khỏi ăn mòn sau gia công.

Hai nhóm dầu cắt gọt chính: nguyên chất và pha nước

Dung dịch bôi trơn khi gia công cắt gọt chia thành hai nhóm lớn theo cách sử dụng. Hiểu đúng bản chất của từng nhóm giúp chọn nhanh:

Dầu nguyên chất

Là dầu gốc khoáng hoặc gốc tổng hợp dùng trực tiếp, không pha nước. Khả năng bôi trơn và chịu áp lực rất tốt, bám dai trên lưỡi cắt, phù hợp với việc nặng, tốc độ thấp và vật liệu khó gia công như inox. Nhược điểm là khả năng làm mát kém hơn dầu pha nước, giá cao hơn và tạo khói nếu nhiệt độ cao.

Dầu pha nước

Là dung dịch pha loãng dầu với nước theo tỷ lệ, thường ở dạng nhũ tương màu trắng sữa hoặc dung dịch trong. Khả năng làm mát tốt và giá rẻ hơn, phù hợp với gia công tốc độ cao cần thoát nhiệt nhiều. Nhược điểm là khả năng bôi trơn và chịu áp lực kém hơn dầu nguyên chất, nên với taro việc nặng và inox thì thường không đủ.

Vai trò của phụ gia chịu áp lực cực cao

Điểm phân biệt dầu cắt gọt tốt cho taro nằm ở phụ gia chịu áp lực cực cao. Khi taro, áp lực tại điểm tiếp xúc giữa lưỡi cắt và vật liệu rất lớn, màng dầu thường bị phá vỡ. Phụ gia chịu áp lực cực cao, thường gốc lưu huỳnh hoặc gốc clo, sẽ phản ứng tạo lớp màng bền ngay tại chỗ, giữ cho lưỡi cắt không tiếp xúc trực tiếp kim loại với kim loại.

Đây là lý do dầu taro chuyên dụng cho inox luôn có phụ gia chịu áp lực cực cao. Tuy nhiên cần lưu ý: phụ gia gốc clo không nên dùng cho nhôm và hợp kim màu vì có thể gây ăn mòn, nên với nhôm phải chọn loại dầu riêng.

Chọn dầu cắt gọt theo vật liệu

Đây là bảng thực dụng nhất. Nguyên tắc chung: vật liệu càng khó, càng dẻo và càng dễ dính phoi thì càng cần dầu bôi trơn mạnh, ưu tiên dầu nguyên chất có phụ gia:

Dùng dầu cắt gọt đúng cách khi taro

Chọn đúng dầu mới là một nửa, dùng đúng cách mới ra kết quả. Vài nguyên tắc thực tế tại xưởng:

• Cấp dầu trước và trong suốt quá trình taro, không chỉ nhỏ một giọt lúc đầu; với lỗ sâu và lỗ mù cần cấp dầu vào tận đáy lỗ.
• Với taro tay, nhấc taro ra để đưa dầu vào và làm sạch phoi định kỳ, tránh phoi dồn gây kẹt.
• Dầu pha nước phải pha đúng tỷ lệ nhà sản xuất khuyến nghị; pha quá loãng thì mất khả năng bôi trơn, quá đặc thì lãng phí và dễ bám cặn.
• Không dùng dầu nhớt động cơ thay dầu cắt gọt cho việc nặng, vì thiếu phụ gia chịu áp lực cực cao cho quá trình cắt.
• Giữ dung dịch sạch, tránh lẫn phoi và tạp chất làm giảm hiệu quả bôi trơn và gây xước ren.

Câu hỏi thường gặp về dung dịch bôi trơn khi taro