Máy khoan từ và mũi khoét lõi: khoan lỗ lớn trên thép

Khi cần khoan lỗ lớn ngay trên dầm thép, thép hình hay tấm thép dày đã lắp dựng — không mang được phôi tới máy khoan bàn — thì máy khoan từ đi cùng mũi khoét lõi là bộ đôi tiêu chuẩn. Máy hút chặt lên thép giữ chắc, còn mũi khoét chỉ cắt một vành quanh mép lỗ nên khoan lỗ lớn nhanh và nhẹ hơn hẳn mũi khoan xoắn. Bài này giải thích nguyên lý và cách chọn đúng.

Máy khoan từ: vì sao hút được lên thép

Đế máy khoan từ là một nam châm điện. Khi đặt máy lên bề mặt thép và bật từ, đế hút chặt xuống, giữ máy đứng yên với lực rất lớn để chịu được mô-men khi khoan lỗ lớn. Nhờ đó thợ khoan được lỗ ngay tại chỗ trên kết cấu đã lắp — dầm, cột, thép hình, bồn bể, tấm dày — mà không cần tháo phôi mang đi hay kẹp ê tô.

Vì lực giữ là lực từ, máy khoan từ chỉ bám được trên vật liệu nhiễm từ (thép, gang). Bề mặt phải đủ sạch và phẳng để đế tiếp xúc tốt; độ dày thép cũng phải đủ để lực từ đạt tối đa. Trên thép quá mỏng hoặc bề mặt gồ ghề, lực hút giảm nên phải hết sức cẩn thận.

Mũi khoét lõi: chỉ cắt một vành

Khác biệt lớn nhất so với mũi khoan xoắn nằm ở chỗ này: mũi khoan xoắn cắt toàn bộ tiết diện lỗ thành phoi, nên khoan lỗ lớn rất nặng và chậm. Mũi khoét lõi chỉ cắt một vành tròn quanh mép lỗ, để lại phần lõi ở giữa nguyên khối. Vì chỉ phải cắt ít vật liệu hơn nhiều nên:

• Khoan lỗ lớn nhanh hơn và cần lực đẩy nhẹ hơn.
• Mép lỗ sạch, tròn, ít bavia hơn khoan xoắn.
• Khoan xong, phần lõi được đẩy bật ra — không phải bào hết thành phoi.

Đây là lý do mũi khoét lõi là lựa chọn tiêu chuẩn để khoan lỗ lớn trên thép dày bằng máy khoan từ.

Que dẫn hướng và chuôi Weldon

Que dẫn hướng ở giữa

Giữa mũi khoét lõi có một que dẫn hướng làm hai việc: định tâm cho mũi ăn đúng vị trí lúc bắt đầu, và khi khoan xong nó bật phần lõi ra khỏi lòng mũi. Ở nhiều máy khoan từ, dung dịch làm mát còn chảy qua đúng đường tâm này xuống vùng cắt. Vì vậy không được bỏ que dẫn hướng khi khoan.

Chuôi Weldon

Mũi khoét lõi thường dùng chuôi Weldon — chuôi trụ có mặt phẳng vát ở thân để vít hãm trên máy siết chặt vào, giữ mũi không tuột và không xoay trơn khi cắt. Khi mua mũi khoét lõi phải chọn đúng kiểu chuôi và cỡ chuôi khớp với đầu kẹp của máy khoan từ.

Chọn mũi khoét lõi

Làm mát khi khoan bằng máy khoan từ

Nhiều máy khoan từ có bình dung dịch làm mát chảy qua đường tâm mũi khoét xuống vùng cắt, vừa hạ nhiệt vừa cuốn phoi. Khi khoan úp hoặc khoan ngang thì kiểu chảy trọng lực này không dùng được, nên dùng gel làm mát hoặc bôi mỡ cắt trực tiếp lên răng mũi. Làm mát đủ giúp răng mũi khoét bền hơn nhiều và mép lỗ sạch, nhất là với thép dày và inox sinh nhiệt lớn.

Câu hỏi thường gặp

Bài liên quan

• Máy khoan bàn, máy khoan cầm tay, máy khoan từ: chọn loại nào — so sánh ba loại máy để chọn đúng
• Khoan tấm thép dày: chống trôi tâm, thoát phoi — khoan lỗ trên thép dày bằng mũi khoan xoắn
• Khoan lỗ trên sắt hộp: xử lý hai vách và khoảng rỗng — khoan trên thép kết cấu
• Vát mép lỗ và xử lý bavia mép lỗ trên tấm — làm sạch mép sau khi khoan lỗ lớn
• Đồ gá kẹp ống tròn khi khoan: khối V, gá chữ V — gá phôi khi khoan bằng máy khoan bàn