Một cây taro hay mũi khoan tốt có thể hỏng không phải vì dùng, mà vì cất sai cách rồi bị gỉ. Ở khí hậu nóng ẩm như Việt Nam, dụng cụ thép gió rất dễ gỉ nếu để hở, và gỉ làm lưỡi cắt xù xì, mòn nhanh, giảm chất lượng lỗ. May là chống gỉ không khó, chỉ cần vài thói quen đúng. Bài viết này tổng hợp cách bảo quản dụng cụ tránh gỉ sét.
Vì sao dụng cụ bị gỉ
Phần lớn taro và mũi khoan làm từ thép gió, là loại thép dễ gỉ khi gặp ẩm và không khí. Gỉ sinh ra khi thép tiếp xúc đồng thời với hơi ẩm và ôxy trong không khí. Ở môi trường xưởng, các nguồn ẩm thường gặp là:
- Hơi nước trong không khí: khí hậu nóng ẩm khiến độ ẩm cao quanh năm, nhất là mùa nồm.
- Dung dịch cắt còn sót: dung dịch bám trên dụng cụ sau khi dùng giữ ẩm và có thể ăn mòn.
- Mồ hôi tay: cầm trực tiếp để lại hơi ẩm và muối, dễ gây gỉ ở chỗ tay chạm.
Hiểu điều này thì cách chống gỉ trở nên rõ ràng: cắt đứt sự tiếp xúc giữa thép với ẩm và không khí. Bốn nguyên tắc dưới đây đều xoay quanh mục tiêu đó.
1. Lau sạch và khô sau khi dùng
Đây là bước quan trọng nhất, vì ẩm là gốc của gỉ. Sau khi dùng, lau hết phoi, dung dịch cắt và hơi ẩm bám trên dụng cụ rồi mới cất.
- Lau khô hoàn toàn: dùng giẻ sạch lau khô, không để dụng cụ còn ẩm hay dính dung dịch cắt.
- Đừng cất khi còn ướt: cất dụng cụ còn ướt vào hộp kín thậm chí nhanh gỉ hơn, vì ẩm bị giữ lại quanh dụng cụ.
- Hạn chế cầm tay trần: mồ hôi tay để lại ẩm và muối; nếu cầm nhiều nên lau lại trước khi cất.
2. Tra một lớp dầu chống gỉ
Sau khi lau khô, phủ một lớp dầu mỏng giúp ngăn không khí và ẩm tiếp xúc với thép, đặc biệt quan trọng khi cất lâu.
- Dùng dầu chống gỉ hoặc dầu máy: phủ lớp mỏng lên bề mặt, tạo màng bảo vệ.
- Chỉ cần lớp mỏng: không cần quá nhiều dầu, đủ phủ đều là được.
- Lau bớt trước khi dùng: khi lấy ra dùng lại thì lau bớt dầu để không ảnh hưởng thao tác.
Về dụng cụ carbide: dụng cụ carbide ít gỉ hơn thép gió, nhưng phần thân và chuôi vẫn thường bằng thép nên phủ dầu vẫn có lợi. Nguyên tắc lau khô và cất nơi khô ráo áp dụng cho mọi loại dụng cụ.
3. Cất trong hộp kín kèm hút ẩm
Cách cất quyết định lớn tới việc dụng cụ có gỉ hay không, nhất là khi để lâu không dùng.
- Hộp kín kèm gói hút ẩm: giữ độ ẩm trong hộp ở mức thấp, hạn chế ẩm tiếp xúc dụng cụ.
- Giữ ống nhựa gốc: giữ nguyên ống nhựa của từng mũi khoan, taro để bảo vệ lưỡi và tránh va chạm.
- Không để dụng cụ chạm nhau lộn xộn: va chạm làm mẻ lưỡi, và chỗ trầy dễ khởi đầu gỉ.
- Thay gói hút ẩm định kỳ: khi gói hút ẩm đã ngậm no ẩm thì thay mới để giữ hiệu quả.
4. Để nơi khô ráo, ổn định
Vị trí cất cũng ảnh hưởng nhiều tới độ ẩm mà dụng cụ phải chịu.
- Nơi khô, thoáng: tránh nền đất, tránh gần cửa hay chỗ dễ đọng hơi nước.
- Tránh thay đổi nhiệt đột ngột: chênh lệch nhiệt độ làm hơi nước ngưng tụ trên bề mặt kim loại, gây ẩm và gỉ.
- Kê cao khỏi sàn: để tủ hoặc kệ cao hơn sàn, tránh ẩm bốc lên từ nền.
Đặc biệt lưu ý mùa nồm: ở miền Bắc, mùa nồm độ ẩm rất cao, dụng cụ để hở có thể gỉ chỉ sau vài ngày. Trong giai đoạn này nên kiểm tra hộp hút ẩm thường xuyên hơn và hạn chế mở hộp lâu.
Xử lý khi dụng cụ đã chớm gỉ
Nếu phát hiện gỉ, cách xử lý tùy mức độ.
| Mức độ gỉ | Cách xử lý |
|---|---|
| Gỉ nhẹ ở thân, chưa vào lưỡi | Lau sạch bằng giẻ với chút dầu, rồi dùng tiếp |
| Gỉ bắt đầu vào lưỡi cắt | Mài lại phần lưỡi nếu còn phục hồi được |
| Gỉ ăn sâu, rỗ lưỡi | Lưỡi cắt kém và mòn nhanh, cân nhắc thay mới |
Tốt nhất là phát hiện và xử lý gỉ sớm, đừng để ăn sâu vào lưỡi. Kiểm tra định kỳ hộp dụng cụ giúp phát hiện gỉ khi còn nhẹ và dễ xử lý. Cách nhận biết dụng cụ cần mài hoặc thay và cách kéo dài tuổi thọ dụng cụ được trình bày trong các bài viết liên quan bên dưới.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao taro và mũi khoan hay bị gỉ sét?
Có cần lau khô dụng cụ trước khi cất không?
Nên dùng dầu gì để chống gỉ cho dụng cụ?
Cất dụng cụ thế nào để tránh ẩm?
Dụng cụ đã chớm gỉ nhẹ có dùng được không?
Cần bổ sung taro, mũi khoan chính hãng?
Đội ngũ kỹ thuật Yutaka cung cấp mũi khoan, taro chính hãng Nachi, OSG, Yamawa và tư vấn cách bảo quản, sử dụng để giữ dụng cụ bền lâu, không gỉ sét trong điều kiện khí hậu ẩm.